psk@kurdistan.nu
PSK PSK Bulten Komkar Komjin Roja N Wean / Yayn Ariv Link Webmaster
Deng Kurdistan
 PSK
PSK Bulten
 KOMKAR
Komjin
 Roja N
 Wean/Yayn
 Ariv
 Link
Webmaster
 
   
  GAXAN

eko Kocadag

ekya Gaxan, ermenky rojawan ra kewta bi ziwan Kurd. Ermenk de ser sere ra Gaxant vajno. Yan Gaxan, silvester ewrpayijan yılbaşıy tirkan o. Kirmancye de ca ra ca fnda Gaxan, Kosegel, Sersere, Sersal, Gaxand, Gaxen, Gaxon no namekerdene.

 Gaxan, motfan ma yn ml dn de amo raluyene mştekerdene, byo pareyde bera kultur ma Kirmancan.

Kirmancan tim serenamey Rm gurno hona k rewşane rojan xo yn taybetyan gor n serenamey yad fraz ken. Coka şar myan de serenamey Rm ra hesab ma, Mlad ra k hesab qeleme yan k hesab hukmat vajno. ito ke zanno mabeyn her di serenameyan de 13 rojn aşme ferqe esta.

Kirmancan myan de her sere Gaxan bi şahyan no frazkerdene. Na şahye het Gimgim de 20-21.12 de, Rojhelat Vakr Drsim de mabeyn 12-31. 12 de, het Mrdn de 13. eley de, Qereqose (Agir) de zerey aşma eley de, tay cayan bnan de k, mabeyn 20-30. Mart de na viraştene. Drsimij, hr rojan roje gn, pşare (myaz) pojen, qrbanan sere birnen ken vila. (Gan merdim na tkilye ser ro k bivindro: Na aşme de Kirmancan zdyan myan de kilmbyena rojan ters endşey şopna nvejyena tj (roj) serkewte ya. hen bawer ken, ke bi na yewe peynye re dinya cuyane biro. Na rbar ra, bi namey Cejna Rojyn zdyan de hr rojan roj gn, qrbanan sere birnen.)

Gaxan, fnda qutbyena sere destpkerdena sera neweye no frazkerdene. Gor serenamey Rm yo ke Kirmanc gurnen, aşma eloqij (Kanune) 20, aşama eley k 40 roj n hesabnayene. Gor naye aşma yewine ra bi maneya ewres ele ya k elopl, aşma diwsine (12) ra k eloqij (Kanne, Gaxane) vajno. Gor naye 21. eloqij GAXAN, yan ser sere yo.

ito ke zanno, şewa 21. eloqij şewde tewr derg a. Na roje ra tepya şew ben kilm, roj k ben derg. Bi vatende bne duşt tar de, serkewtena roşt serwer a. Coka 21. eloqij komel Kirmancan myan de rojde manedar a.

Gaxan, seran peyenan de byo taby slvester xiristyanan, gor serenamey Mlad, edi 31.eloqij de no frazkerdene. Gan merdim naye k bivajo, Newroze ser sere n, a seba Kirmancan rewşande ml ya nşan xoverdayena azadye xoserye ya.

Kalo Gaxan, element folkler ma ra yew o. O tyatroyde ma y komelk yo. O, tay cayan de Kosegel, Kal Gaxan, Qirdik Sersal, Kal Pr, Apo Et, Kalik Prik Sersal b. no namekerdene.

Kaykern xo camrd , kesn komk skekayker n terchkerdene. , Kalo Gaxan xanima xo Fatike yan k Pre, tay cayan de seba rayberye şeveknayena Kal Fatike, Ereb (zenc) o. Seba nşinasya kaykeran, kar gurey trapştena nan dizdya kerno.

Kalo Gaxan (kokim); Yew kes bi cil bergan dilq kokim de no trapştene herdşe şanna bi r ver, tewre erzno re doş, ogane yan k gm dyno re dest. Tay cayan de stry (qo) şann serey kal ser.

Fatike yan k Pre; Fatike cinya kal ya. A, tay cayan de dican, tay cayan de k kokim a. Fatike, gor kokimye xortye bi cil bergan na trapştene, riştke dyna re dest.

Ereb (zenc); Dest r tnye bena pira, cil berg crn pira, uy dyno re dest.

Ekb gaxan, seba komkerdena pere -m, keye bi keye greno. Seba ke kayker mer şinasnayene qese nken. Meharetan xo bi skean komkan nşan dan. Ekb bi lawikan govende keno gur, pya kay ken. Na yewe her keye de bena dibare.

Tay cayan de, eke keyeyan ra gren, gor xortye kokimya kesan keyey, bi kirdask tekerlemeyn crn vajn:

Don mon mal ava,
Xwed kur we bike zava..

Ser sal bin sal,
Xwed kurek bide kebanya mal..

Qerqş merqş,
Xwed kurek bavje dergş,
Para min kakil mewij..

Ser sal bin sal,
Pr bi qrbana qop kal..
ito ke ma vnenme, Gaxan slvester xiristyanan yılbaşıy tirkan o. şahya Gaxan k, frazkerdena sera newe ya.

Pere yn ke am komkerdene, tay cayan de n rotene bi ey pereyan dawil zrna ver kaykerno. Tay cayan de k, o no potene, werno. Govende ske kaykern

Gan ma naye k bivajme, cayn ke bin bandra kultur bisulmanye de y, şahyn gaxan nn viraştene yan k sotrax vren ra. L Kirmancan qizilbaşan myan de, her iqas ke tam candeyya ver nebo k, bi şahyan no frazkerdene.

   
   
Deng Kurdistan 2011