psk@kurdistan.nu
PSK PSK Bulten Komkar Komjin Roja N Wean / Yayn Ariv Link Webmaster
Deng Kurdistan
 PSK
PSK Bulten
 KOMKAR
Komjin
 Roja N
 Wean/Yayn
 Ariv
 Link
Webmaster
 
Mamosta niviskar
Rizaly Reşd
(1929-1998)

Esker BOYK

Brann Meriv iqas emirda mezin dibe, brann j zde mezin dibin. Carna ez xwe ji branna xilaz nakim. Heval-hogir, evdn ku bi salan em di jyan da bi hevra r ne dikevne bra min. Wek krma agir byarn qenc xirab hişyar dibin, min dikin nava xwe berbi rojn bhr dibin.

Rojn y şnda nayn, byar derbasby, nikar vegern, nikar hinek tiştan rask, hinek tiştn nvc may tamk, ji hinek xeletyn kir xwe xilazk

Rizaly Reşd branna min da tim wek evdek pirr rem, milahm, xeribdost hevalhiz dimne. Ew bi rast j mamoste b, dersdarek esil bi berbirbn, xeyset, zanebn, rabn-rniştandin, xwe va. Tey bigota ew ji bo mamistaty hatib din.

Temamya jyana xwe ya xebat efrandary gund xwe da derbas kir, btir pnc sal dersdar rvabir dibistana gund xwe xebit. Gundya, y emr w da j jra digotin dersdar.

Evdek civak b. Şn şay gund l da tim nava civak da hazir, alkar rzan b.

Nav gund wan Kurekend b. Paş bi hewildana w hinek welatperwer meye din bi biryara dewlet nav gund guhern, kirin Frk. (Nav şorisger- nivskar kurd hja, ku saln şorişa oktyabir şer bajarvany li Sbra Rssyay kerek pirr mezin kir şihd ket).

Ezbawar nakin ku li nava rewşenbr meye kurd yn Ermenistanye ne ku ten li nav wan, le di nava naskiry w da, yek hebya ku derheqa Rizal da hevk sar bifikirya.

Ez Tosin biray w heval bn. Navbera malbeta me biray w Rostem j xweş b.

Rya min time mala wan e şn xweş diket. Maleke kurdaye mvanhiz, bi rabn-rniştandin, br bawary milety ye qedm

Byarek heye qet ji bra min nae dema dikeve bra min, keserele kr j ese pey ra t.

Min derheqa gundn Kurdan yn Ermenistan da dinivsn rojnema RYA TEZE da diweşand. Sala 1990 b yan 1991 , pak nay bra min, ez me gund Krekende (Frk). Sib z ghştime gund, rast me mala Rizal. Me teştya xwe xwer em herd derketin nava gund. Me premr dtin derheqa droka gond, droka pşya da ji wan pirs, ne klb, dibistana ku w berpirsyar dikir, ne bal sedr kolxoz, em li nav xebatya li bax bostana geryan

Bervar, ji kewşen em vegeryan nava gund. Li nav gund bsa Frk-madzn sekin b.

-De başe, me kar xwe xilaz kir, bsa min j sekinye

-a, tu dixwez veger?- Rizal ecbmay li min nihr,- mal hazir dtine, nefer, lawik, hvya mene şev em ji xwe ra mijl bin. Gil-gotin

Xeyset xirab, min da zora xwe, meny ne c an, dewy min ew hemz kir hilkişyame bs

Rizal nizanb i bigota.

-Careke din, ez Tosin tev bn, em dirj bimnin

Carke din d neb.

Her car, dema ew roj dikeve bra min, pirsek didime xwe.

-ima, ima nesekiny? ima te dil w cwamr xrxwez şknand?

***

Rizaly Reşd sala 1929 a, 16 dkabir li bajar Tilbs, komara Gurcistan hatye din. Malbeta wan kurdn zd ne, ji eşra Şerqya. Sala 1918 a ji ber rşa leşker Tirkan, c war xwe (Herema Qers, gund Ssiz) dihlin direvine Ermenistana royn. Ber bal qewm xwe gund Korbilax nehiya Axbaran da c dibin, paş diine gund obanmaza w nehy. Eskern tirkan alayn Hemdiyan tn digihjine wura j. rşkar Osman kalk helbestvan tev hinek zilamn kurdn zd yn w herem digrin divine gund cnar y ermenya: Tanegermes (niha Hgavan). Wana j bi gelek ermenya ra dikine hundur gomek, agir ber gom didin dişewitnin. Giranya xweykirina malbet dikeve li ser mil bav w: Reşid gnc. Hal xelk w herem, xazma yn mihaciran pirr xirab dibe. Bi zehmet diin digihjine bajar Tilbs.

Bav w Reşd Osman zane jhat bye. Bajr da palety dike, rewşenbrn kurd yn w bajar ra dibe nas, xwe bi xwe hn xwendin nivsar dike. Emek remety Reşd ne ku ten di xwendin, pşdayna lawn* w da mezin b, l usa j ji bo law pismam w Qanat Kurdo pirr e. Wan sal giran Qanat j d-bav xwe unda dike sw dimne. Reşd Qanat j xwey derdikeve. Ew Qanat xwey dike. Saya w b, ku Qanat bik, di jyan da rya xwe dt gel xwe ra b ronakbr zaniyarek mezin.

Bere-bere hal malbeta Reşid xweş dibe. Dizewice. Zarok dibin. L ber w tim berbi Ermenistan civaka qewm-pismama bye.

Nivskar brannn xwe da dinivse: Sala 1936 a bav min ez, bir min ji min biktir: Rostem dya min va anne Ermenistan, li gund Frk (w dem Krekend) nehiya madzn cem ap min Ahm prka min- Xezala so hştin dsa vegeriya Tilbs li ser kar xwe.

W dem di gundn kurdan dibisan vekiribn, perwerde, xwendin bi temam bi ziman d dihat pkann. Krekend j gundek kurdn zd b. Du sala mekteba gund ya kurd da dixne. Ji peyra dibistann kurd tn dadan, dews xwendin dibe bi ziman ermen. Heta dersxana VII li dibistana gund xwe gund ermenya y cnar Haytax dixne. Paş sala 1946 a xwendinxana bajar madzn ya dersdarhazirkirn da xwendina xwe berdewan dike.

Ji pey dew anna xwendexan ra, sala 1951 nsttta bajar Yrvan ya pdagogy ( dersdarhazirkirn ) da t qeblbn sala 1956 a fakltta wye drok xilaz dike, dibe dersdar drok.

Ji pey xwendin ra temamiya jyana xwe dibistana gund xwe va gir dide. Sala 1956 a da wak dersdar ziman kurd dixebite, l 1962 da rvabiriy dibistana gund xwe dike. Devedev nv sedsal jyana xwe da perwerdekirina zarok gund xwe. Gelek şagirtn w, bne merivn eyan.

Sala 1998 a Rizaly Reşd ser dilovaniya xwe.

***

Rizaly Reşd dinivse: Sala 1958 a, meha Adar biray min bik Tosin Reşd* helbestek nivsb u an da min go: bixne. Nay fikira min i helbest b, min xwend got: Wek ez bixwezim, ez te rindtir binivsim. Min hema w var helbestek nivs hing da dest bi nivsara helbesta kir.

Gerek bjim sal di xwendinxan da hn dibm (1946-1950) min bi ziman ermen helbest dinivsn. Paş min terk da her nivs b unda kirin.

Di w dem da gotar, helbest nivsn w rpeln rojnema RIYA TEZE da tne xan. Pirtka w ewlin ya helbesta Berbi tav di sala 1964an li Yrvan hat weşendun. . L berevoka helbestn w, ya duda Xem xeyal ji pey 18 sala ra (1982) hatye weşandin. Ev navbiriya dirj hal weşendina wejya kurdn sovt ya w deme tne ber avan. Gerek bi heq b gotin, w dem weşendina berhemn nivskaran, gelek cara ne bi hjabna wan le wa got deshiletdar , jhatina nivskaran pk dihat Ya rast ewe, ku w dem pirtka n weşandin merivek wek Rizal y rnerm ra gelek dijwer b. Ew di nivsara Serhatya min da w derheq wa dinivse: ...weşandina pirtka gelek dereng dikeve ew yek şeka meryaye nivsar dişkne. Ry w yek da min gelek sala nivsandin hştib. Pirtka sisya: Heyr guman ji pey gelek eglekirina ra sana 1989 an berevoka Efrandinn nivskarn kurdn Sovt BAHAR-8 da wek pirtk hate weşandin.

Qelema Rizaly Reşd di war nivsara vekir : xazma kurterok da j serket b. Hewaskarin brannn wye derheqa Qanat Kurdo da. Pirtka hinek kurterok brannn w sala 2008 a li bajar Brln di nava weşenn komela Xoybn derket.

Xnc van hesavek mezin helbest kurterokn w rojnema RIYA TEZE, hejmarn berevokn Efrandinein nivskarn kurden Sovt BAHAR, kovar rojnemeyn kurda da li Ewropay u welt ap bne. Helbestvan mrateke efrandariyye neapkirye mezin li pey xwe hştye. Em bi hv ne ku rojek berhemn Rizaly Reşd bi gişt bibin mal xwendevann kurd.

Ev helbesta Rzaly Reşd t bj ji dil min derkety, bixnin w we j xweş b.

Hezar, hezar sal zeman
Hat dabirn, yayn me man.
Hezar, hezar av tofan
Kişyan n, kanyn me man.

Hezar, hezar qebl ber
Ser axa me saz kirin şer,
Weke berfa sng Span
Helyan, dsa yayn me man.

Hezar, hezar car par kirin,
Hezar, hezar nav l kirin,
Tofan şşt, ew tev birin,
Dsa navn qedm ser man.

Hezar, hezar sedsal herin,
Merd nemerd ser bigerin,
Te bernadin em ji destan,
Welat me, xweş Kurdistan .

________________________________________

* Malbeta Reşd Osmn di nav Kurdn Sovt da wek malbeteke eyan rewşenbr dihate zanin. Reşid vedigere Ermenistan, gund Krekend u sal dirj sedirtiy kolxoza c dike. Xnc Rizal biray pey w ra: Rostem hesabdar b. Biray bk Tosin Reşd e, nivskarek Kurd eyan e .


 
   
Deng Kurdistan 2010