2021-10-22
Skip Navigation Links
Destpêk/Anasayfa
Pêwendî/İlişki
Lînk
Skip Navigation Links
Video
Album
Arşîv
 
NURİ DERSİMİ KÜRD MİLLETİNİN BELLEĞİNDE YAŞIYOR
2021-08-24 20:45


Mehmet Nuri Dersimi, esas adı ile Muhammed Nûrî Dêrsimî, Çolikoğlu Seyid İbrahim"in oğludur. Seyid İbrahim, Seyid Rıza ve Hasan Hayri"nin müderrisi yani öğretmenidir. Halk arasında Baytar Nuri, olarak da bilinir. Nuri Dersimi 1890; Akpınar, Hozat, Dersim Sancağı"nda dünyaya geldi.

Dersimi 22 Ağustos 1973, Halepte yaşama veda etti. Baytar Nuri kendi dönemindeki Koçgiri halk hareketine ve Dersim direnişlerini yaşamış ve bu ulusal hareketleri destekleyerek içinde yer almıştır. O tartışmasız olarak Kürdler bakımından bir düşünür, ideolog ve mücadeleci bir şahsiyettir.

Nuri Dersimi öğrenim hayatına Harput Askerî Rüştiyesi"nde başladı. Ancak, 1904"te okulu bırakarak Harput lisesinde okumaya başlar. Liseyi bitirdikten sonra İstanbul"a geçti ve veteriner okuluna kaydoldu.

İstanbul"da önce Kürd Tabele Hevî Cemiyeti"ne girdi ve 1912"de kurulan Kürdistan Muhiban Cemiyeti"nin genel sekreterliğini yaptı. Daha sonra da Kürdistan Teali Cemiyeti"nde çalışmalarını sürdürdü.

Nuri Dersimi, 22 Eylül 1918"de okulu bitirerek veteriner oldu. O günden sonra, halk arasında "Baytar Nuri" olarak anıldı.

Baytar Nuri, Kürdistan Teali Cemiyeti Başkanı Seyid Abdulkadir"in referansı ve tavsiyeleri ile Kangal, Divriği, Zara bölge veterinerliği görevine atanmak üzere Ziraat Vezaretine başvuruda bulundu. Haziran 1919"da Koçgiri aşiretlerinin reislerinden Mustafa Paşazade Haydar ile birlikte İstanbul"dan ayrılarak Karadeniz yoluyla Giresun"a, oradan Sivas"ın Zara ilçesine geçti. Baytar Nuri burada Boğazviran"da Mustafapaşazade Haydar, kardeşi Alişan ve Alişan"ın kâtibi Alişer ile görüşerek örgüt kurmaya karar verdiler. Ne var ki Nuri Dersimi, 20 Aralık 1920"de faaliyetleri nedeniyle tutuklandı, fakat Hasan Hayri"nin araya girmesiyle serbest bırakıldı.

Koçgiri İsyanı"na katıldıktan sonra 15 Mayıs 1921"de Dersim"e iltica etti. Ardından, Sakallı Nurettin komutasındaki Merkez Ordusu tarafından kurulan Divan-ı Harp"te 25 Haziran 1921"de gıyaben mahkûm edildi.

Nuri Dersimi, Dersime geçerek Ovacık aşiretlerinden Arslan, Binsan, Maksudan, Pergoran, Koçan, Şemikan, Laçinan ve Reşıkan aşiretlerinin Seyit Rıza ile ittifak kurmasını sağladı.

Baytar Nuri, Kırıkhan"da Koco Ağa"nın yanında "Hüseyin Mazlum" adı ile kaldı. 1 Temmuz 1938"de Halep"e geçmek zorunda kaldı. Dersimi, aynı günlerde Hoybûn Cemiyeti"ne üye olarak yurtsever mücadeleye devam etti.

Nuri Dersimi, 22 Ağustos 1973"te Halep"te yaşama veda etti. Ve Afrin"de toprağa verildi. Ne yazık ki son olaylarda Nuri Dersimi"nin mezarı da yağmalandı.

Baytar Nuri Kürd ulusal hareketinin önemli simalarındandır. Mücadelesine dair bilgilere HATIRATIM adlı eserden ulaşmak mümkün. Nuri Dersimi ayrıca “Kürdistan Tarihinde Dersim” adlı eseri de yazarak Kürd milli bilincine kazandırmıştır.

Kendisini 48. ölüm yıl dönümünde saygı ve rahmetle anıyoruz.

HAK-PAR BASIN BÜROSU

Print